Pun Tabe Sampurasun… Neda Agung Ampun Paralun, Neda Jembar Hapuntenna Sapapanjangna. Ahung 40-Kali Ahung…(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Aya hiji hal anu sok matak panas dina pikiran: naha urang mindeng leuwih reueus kana wangunan kolonial tibatan kana carita jalma-jalma anu kabeurangan ku kolonialisme? Urang nyebutna heritage. Urang poto di hareupeunana. Urang jadikeun latar pikeun acara budaya, seminar, pameran, atawa obrolan anu sok dibungkus ku kecap-kecap luhur: sajarah, peradaban, warisan, arsitektur. Wangunan-wangunan heubeul dipuja minangka bukti kaagungan jaman baheula. Tapi aya patalékan anu sok dipiceun ka juru: harta saha anu ngadegkeun éta gedong? Tina mana asal modalna? Jeung saha anu sabenerna mayar harga tina “kamajuan” éta? Sabab henteu sakabéh wangunan heubeul téh lahir tina kahadéan.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Sajarah kolonialisme henteu ngan saukur carita ngeunaan bangsa deungeun anu datang, ngawangun jalan, nyieun gedong, jeung mawa “modernitas”. Éta téh carita ngeunaan pangawasa anu datang bari nyokot taneuh, hasil bumi, tanaga, kasempetan hirup, malah hak hiji bangsa pikeun nangtukeun nasibna sorangan. Ku kituna, nalika urang ningali hiji wangunan kolonial anu megah, urang teu cukup ngan ukur nyebut éndah arsitekturna. Kudu aya patalékan anu leuwih nyeri: sabaraha beuteung anu lapar pikeun ngadegkeun éta gedong?(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Sababaraha informasi nyebutkeun yén loba pangwangunan di Éropa, kaasup kakayaan anu jadi modal pikeun ngawangun kamewahanana, miboga hubungan jeung kakayaan anu dicokot ti wilayah jajahan. Dina konteks Nusantara, urang teu bisa mopohokeun sajarah VOC, Hindia Walanda, jeung sistem eksploitasi sumber daya anu ngajadikeun tanah urang minangka sumber kakayaan pihak séjén. Memang, sajarah teu meunang dibaca ku cara basajan. Sajarah miboga lapisan anu rumit, tapi justru ku sabab éta, urang kudu leuwih ati-ati. Ulah nepi ka urang nyederhanakeun sajarah ngan pikeun ngaglorifikasi Walanda.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Anu matak anéh, di tengah bangsa anu kungsi dijajah, aya kénéh kabiasaan ngagul-ngagul penjajah. “Walanda mah rapih,” “Walanda mah disiplin,” “Walanda mah bisa ngawangun,” “Lamun teu aya Walanda, urang moal maju.” Kalimah-kalimah kitu geus kawas mantra anu diulang-ulang nepika jadi bagian tina cara mikir. Padahal urang mindeng poho, yén kolonialisme téh lain program pembangunan sosial, tapi sistem kakawasaan. Lamun aya jalan, perkebunan, atawa gedong anu diwangun, urang kudu nanya: pikeun saha éta pangwangunan téh? Jalan dipaké ku saha? Hasil perkebunan dibawa ka mana? Kakayaan alamna nguntungkeun saha? Jeung masarakat pribumi meunang naon?(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Di dieu urang kudu diajar ngabédakeun antara warisan arsitektur jeung warisan kakawasaan. Urang bisa ngahargaan arsitéktur kolonial tanpa kudu muji kolonialisme. Urang bisa ngajaga gedong heubeul tanpa kudu ngabersihkeun dosa sajarah anu ngurilingan éta gedong. Sabab anu matak bahaya lain wangun gedongna, tapi cara mikir anu nganggap penjajah salaku pahlawan pembangunan. Ieu kudu jadi perhatian husus, utamana keur lembaga-lembaga pribumi anu ayeuna nyicingan wangunan-wangunan sajarah kolonial. Upama hiji gedong boga nilai heritage, urang kudu boga kawani pikeun maca sajarahna sacara jujur. Warisan téh bisa jadi pusaka, tapi bisa ogé jadi beban.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Dina basa Sunda aya hiji pamahaman anu jero: pusaka téh lain ngan saukur pikeun dipimilik, tapi pikeun dipiara. Tapi miara pusaka henteu hartina miara kabohongan atawa ngajadikeun sajarah minangka altar pikeun nyembah kakawasaan baheula. Gedong bisa dicét deui, tapi mémori ngeunaan jalma-jalma anu kungsi dieksploitasi moal meunang dipupus. Lamun urang ngan ukur ningali kaindahan arsitektur, urang bakal jadi wisatawan dina sajarah sorangan, bari poho yén dina handapeun batu jeung tembok éta aya tapak kesang, cimata, jeung ketidakadilan.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Anu leuwih matak prihatin, dina jaman kiwari, masih aya kelompok anu gampang pisan ngabéla simbol kolonial bari minder kana naon anu lahir ti lembur sorangan. Iket dianggap kampungan, basa Sunda dianggap teu modern, sedengkeun gedong kolonial dibangga-banggakeun. Di dieu aya krisis cara mikir; urang can bener-bener merdéka dina harti pikiran. Kamerdékaan lain ngan saukur ngusir penjajah tina taneuh, tapi ogé ngusir cara mikir penjajah tina sirah urang sorangan. Lamun urang masih percaya yén sagala hal anu datang ti Éropa pasti leuwih luhur, hartina kolonialisme geus robah bentuk. Teu kudu deui aya bedil atawa kapal perang, cukup ku urang sorangan anu ngagul-ngagulkeun maranéhna.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Dina titik ieu, kritik kana romantisasi Walanda lain hartina urang kudu ngabenci bangsa Walanda. Ieu lain soal ras atawa dendam sajarah, ieu soal kajujuran dina maca hubungan kakawasaan. Urang kudu bisa ngahargaan heritage, bari henteu ngaglorifikasi penjajahan. Bangsa anu dewasa nyaéta bangsa anu wani nempo sajarahna bari panonna teu ditutup ku rasa reueus palsu.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Jadi, nalika urang nyebut hiji gedong minangka heritage, hayu urang sakedap eureun. Tong buru-buru ngagul-ngagul. Tanya heula: heritage saha? Jeung lamun éta kakayaan baheula aya hubunganana jeung eksploitasi, meureun urang kudu diajar hiji kecap anu geus lila leungit tina kamus moral urang: éling. Sabab sajarah anu teu dibaca sacara kritis bakal robah jadi propaganda. Jeung bangsa anu resep ngagul-ngagulkeun penjajah, bisa jadi lain lantaran penjajahna hebat, tapi lantaran bangsa éta can réngsé ngabébaskeun pikiranana sorangan.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Hatur Nuhun. Pun Tabe Pun.(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Bandung, 17 Juli 2026(Source: kosapoin.com/heritage-ghonimah-jeung-kabiasaan-ngagul-ngagul-walanda)
Sebuah Cerita Kehidupan – bagian pertama
Tulisan Lain dari Penulis :
Negara: Indonesia (West Java)
Device: Mobile
OS: Linux, Browser: Chrome
